Ses Kısıklığı: Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Ses kısıklığı (disfoni), vokal kordların normal titreşimini bozan her türlü ses değişikliğini tanımlar. Kısık, hırıltılı, titrek, zayıf veya gergin sese yol açabilir. Kendi başına bir hastalık değil, altta yatan bir patolojinin belirtisidir. Akut (ani başlangıçlı) ses kısıklığı genellikle iyi huylu nedenlere (viral larenjit, ses kötüye kullanımı) bağlıyken, 3 haftayı aşan persistan disfoni ciddi bir değerlendirme gerektirir.

Akut larenjit, en yaygın neden olup üst solunum yolu enfeksiyonlarına eşlik eder ve 1–2 haftada kendiliğinden düzelir. Kronik ses kötüye kullanımı veya ses kısıklığı öyküsü olan bireylerde vokal kord nodülleri, polipleri ve Reinke ödemi görülebilir; bunlar "benign vokal kord lezyonları" grubunu oluşturur. Laringofaringeal reflü (LPR), sık gözden kaçan ve laringoskopi ile kolayca tanınan bir nedendir. Vokal kord paralizisi, tiroid cerrahisi, boyun diseksiyonu veya mediastinal tümörler sonrası gelişebilir; rekürren laringeal sinir hasarı en sık mekanizmadır. Spasmodick disfoni ve vokal tremor nörolojik kökenli durumlardır. Glottik ve supraglottik laringeal kanser, özellikle sigara kullananlar, erkekler ve 50 yaş üstü bireylerde ses kısıklığı nedenlerinin ayrıcı tanısında mutlaka düşünülmelidir.

Laringoskopi, vokal kordları doğrudan görselleştiren temel tanı yöntemidir. Kliniklerde uygulanan fleksibl fiberoptik laringoskopi, hastanın ağzından değil burnundan geçirilerek vokal kordları doğal fonayon sırasında görüntüler. Videostroboskopi, vokal kord titreşimlerini yavaş çekimde değerlendirerek erken nodül, skar veya tümörü ortaya koyar. Akustik ses analizi, temel frekans, jitter, shimmer ve harmonik-gürültü oranı gibi parametreleri ölçer. Boyun ultrasonografisi ve BT, vokal kord paralizisini açıklayabilecek boyun veya mediasten lezyonlarını araştırır.

Tedavi tanıya göre şekillenir. Akut larenjitte ses istirahati, hidrasyon ve ibuprofen yeterlidir; antibiyotik endikasyonu yoktur. Benign vokal kord lezyonlarında ses terapisi ilk basamaktır; terapi yanıtsız vakalarda laringoskopik mikrocerrahisi düşünülür. LPR'de diyet modifikasyonu (kafein, asitli yiyecek kısıtlaması), yatmadan 3 saat önce yemek yememek ve PPI tedavisi uygulanır. Vokal kord paralizisinde ilk 6–12 ay izleme önerilir; kalıcı paralizi için enjeksiyon laringoplastisi (geçici veya kalıcı) ya da tirovoplasti Tip 1 medialisasyon prosedürü seçenekleri değerlendirilir. Laringeal kanserde evreye göre radyoterapi, lazer transoral rezeksiyon veya açık cerrahi planlanır.

3 haftadan uzun süren ses kısıklığı, bir kez bile geçmeyen ses değişikliği, yutma güçlüğü veya boyunda ele gelen kitle eşliğinde gelişen ses kısıklığı, stridor (yüksek perdeli nefes sesi) ve açıklanamayan kilo kaybı ile birlikte olan ses değişiklikleri bir KBB uzmanı tarafından değerlendirilmesi gereken durumlardır. Sigara ve alkol kullanım öyküsü olan bireylerde bu eşik daha da düşürülmelidir.