Larinks Kanseri Erken Tanı: Ses Kısıklığı, Risk Faktörleri ve Tedavi

Larinks (gırtlak), boyun ön kısmında yer alan ses üretiminden sorumlu organdır. Üç anatomik bölgeye ayrılır: supraglottis (ses tellerinin üstü — epiglot, ariepiglottik kıvrımlar, ventriküller, yalancı kordlar), glottis (gerçek ses telleri ve anterior / posterior komisür) ve subglottis (ses tellerinin altından krikoid kıkırdağa kadar).

Bu üç bölgenin lenfatik drenajı farklıdır. Glottis bölgesinde lenfatik damarlanma çok az olduğundan erken evre glottik kanser nadiren boyun lenf bezi tutar — bu, erken yakalandığında neden bu kadar iyi prognoz verdiğinin anahtarıdır. Supraglottik bölge zengin lenfatik ağa sahiptir; küçük tümörler bile %30-40 oranında boyun metastazı ile başvurur.

Subglottik kanser nadirdir (tüm larinks kanserlerinin %5'inden azı). Daha agresif ve tanı anında çoğunlukla ileri evrededir, çünkü ses üzerinde geç etki yapar. Bu anatomik farklar tedavi seçimini ve prognozu doğrudan belirler. Genel çerçeve: baş-boyun kanseri cerrahisi programımız.

Sigara, larinks kanserinin baskın etyolojik faktörüdür. Sigara içen bireyde risk hiç içmeyene göre 10-15 kat artar; alkol ile birlikte kullanım çarpan etkiyle 30-40 kat seviyesine çıkar. Bırakma sonrası risk yıllar içinde düşmeye başlar ama hiç içmeyen düzeyine ulaşması 10-15 yıl alır.

Alkol tek başına da risk faktörüdür ama etkisi sigara kadar güçlü değildir. En yüksek riski "ağır içici + ağır sigara içicisi" profili oluşturur — bu profil supraglottik tümörlerle daha sık ilişkilidir. Mesleki maruziyetler (asbest, çimento tozu, formaldehit, krom) ek katkı sağlar.

Larinks kanserinde HPV ilişkisi orofarinks kadar güçlü değildir, ancak son yıllarda nadir vakalarda saptanmaktadır. Sigara içmeyen, alkol tüketmeyen genç larinks kanseri hastalarında HPV ilişkisi düşünülmelidir. Bu, gelişen bir araştırma alanıdır.

Larengofaringeal reflü ve kronik laringit, kanserojen değildir ancak premalign değişiklikleri tetikleyebilir. Laringel papillomatozis (özellikle erişkin tipi) ve displazi bulguları yakın takip gerektirir.

Glottik kanser: 3 haftayı aşan ses kısıklığı en erken ve neredeyse tek erken belirtidir. Ses zamanla daha "kaba" hale gelir, ses yorulması, ses kaybı atakları görülebilir. Solunum sıkıntısı ve disfaji geç evre bulgularıdır.

Supraglottik kanser: yutma sırasında boğazda batma hissi, kulağa vuran ağrı (otalji — referred pain N. laryngeus superiorus üzerinden), boğazda kitle hissi, hemoptizi, halitozis (ileri vakalarda nekrotik dokuya bağlı kötü ağız kokusu) görülebilir. Ses kısıklığı geç ortaya çıkar.

Subglottik kanser: solunum sıkıntısı en sık ilk semptomdur — tümör havayolunu daralttıkça stridor (özellikle inspiratuar) belirir. Ses kısıklığı tutulum ses tellerine ulaştığında görülür. Genelde tanı anında ileri evredir.

Boyun lenf bezi: bazı supraglottik tümörler önce boyunda kitle olarak fark edilir. 2-3 cm üzerinde, ağrısız, sert, mobilitesi azalmış lenf nodu — özellikle 40 yaş üstü sigara içicisinde — mutlaka değerlendirilmelidir. Bu olgularda baş-boyun primer odağı taranır.

İlk basamak detaylı KBB muayenesidir. Videolaringoskopi (fleksibl veya rijit) ses tellerinin morfolojisini ve hareketini değerlendirir. Şüpheli lezyon varsa stroboskopi mukozal dalgaları gösterir — invazyon derinliği hakkında önemli ipucudur. Beyaz ışık + dar bant görüntüleme (NBI) düşük dereceli displaziyi de yakalayabilir.

Boyunun klinik palpasyonu ve servikal lenf nodu USG metastatik tutulumu değerlendirir. Şüpheli nodüllerden ince iğne aspirasyonu yapılabilir. Lokal yayılım için kontrastlı boyun BT ve / veya MRG planlanır. Akciğer ve uzak metastaz taraması için göğüs BT ve gerekirse PET-BT eklenir.

Kesin tanı biyopsi ile konur. Bu, ameliyathanede mikrolarengoskopi sırasında genel anestezi altında yapılır — direkt görsel inceleme, lezyon haritalandırma ve uygun sayıda doku örnekleme ile beraber. Patoloji yanıtı 5-7 iş gününde sonuçlanır; çoğunluğu skuamöz hücreli karsinomdur.

Tüm bu bulgular bir multidisipliner tümör konseyinde (KBB, radyasyon onkolojisi, medikal onkoloji, radyoloji, patoloji) değerlendirilir. TNM evrelemesi yapılır ve tedavi planı bu konseyde kararlaştırılır. Prosedürün adım adım anlatımı için larinks kanseri sayfası faydalı bir başlangıçtır.

T1 glottik kanser (tek ses teline sınırlı, hareketli kord) için iki birincil tedavi seçeneği vardır: transoral lazer kordektomi (TLM) veya tek başına radyoterapi. Onkolojik sonuçlar (lokal kontrol, kür oranı) benzerdir — 5 yıllık lokal kontrol her iki yöntemde %85-90 düzeyindedir.

Cerrahinin avantajları: tek seanslık tedavi, hızlı iyileşme (2-3 hafta), radyasyona bağlı geç yan etkilerden kaçınma (xerostomia, fibroz, tiroid disfonksiyonu, ikincil kanser riski). Dezavantajı: bazı vakalarda kalıcı ses değişikliği (öncesinde benzer bir kordektomi seviyesinde radyoterapi sesi daha iyi koruyabilir).

Radyoterapinin avantajları: anestezi gerekmez, ses kalitesi cerrahiye göre genelde biraz daha iyi korunabilir (Tip III ve üstü kordektomilerde fark belirginleşir). Dezavantajları: 6 hafta süren tedavi, geç yan etkiler, ikinci kanser durumunda yeniden ışın verilemez.

T2 (ses teli hareketi etkilenmiş veya komşu bölgeye geçmiş) vakalarda parsiyel laringektomi seçenekleri (supraglottik laringektomi, hemilarengektomi) veya kemoradyoterapi gündeme gelir. T3-T4 vakalarda organ koruma protokolleri (cisplatin + radyoterapi) veya total laringektomi tartışılır.

T3 ve T4 larinks kanserinde tedavi iki yola ayrılır: organ koruma (eş zamanlı kemoradyoterapi, çoğunlukla cisplatin tabanlı) veya cerrahi (total laringektomi) ardından gerekirse postoperatif radyoterapi. Karar konseydeki multidisipliner değerlendirmeye dayanır: tümör hacmi, kıkırdak invazyonu, hasta performansı, böbrek-işitme rezervi.

Total laringektomi sonrası kalıcı trakeostomi açıklığı kalır — solunum bu açıklıktan yapılır. Ses üretimi için üç ana seçenek vardır: trakeoözefageal protez (TEP) — en yaygın ve en doğal ses, elektrolarinks cihazı, özefagus konuşması. Pulmoner rehabilitasyon (HME filtreleri) yaşam kalitesi için kritiktir.

Organ koruma protokolünde cisplatin (100 mg/m², 1./22./43. günler) + 70 Gy radyoterapi standarttır. Yaşlı veya cisplatin alamayan hastalarda cetuksimab + radyoterapi alternatiftir. Tedavi sonrası %30-40 hasta tam ses ile kalır; ancak yutma fonksiyonu uzun dönemde etkilenebilir. Kurtarma cerrahisi (rezidüel hastalıkta total laringektomi) seçeneği planlanır.

Sağ kalım evre ile doğrudan ilişkilidir. T1 glottik kanserde 5 yıllık sağ kalım %90'ın üzerindedir. T2'de %75-85, T3'te %50-65, T4'te %30-50 arasındadır. Supraglottik kanserlerde aynı evrede prognoz biraz daha kötüdür çünkü boyun lenf nodu tutulumu daha sık görülür.

Takip standardı: ilk 2 yıl 1-3 ayda bir, 3-5 yıl arası 4-6 ayda bir, sonrasında yıllık. Her vizitte tam KBB muayenesi + videolaringoskopi yapılır. Boyun USG yıllık, akciğer takibi (ikincil malignite tarama) yıllık BT veya düşük doz akciğer BT ile gerçekleştirilir. Tiroid fonksiyonu radyasyon almış vakalarda yıllık izlenir.

Sigarayı bırakmak hem rekürrens hem ikinci primer kanser riskini düşürür. Bırakılmadıkça 5 yıl içinde aynı bölgede veya farklı bir baş-boyun lokalizasyonunda ikinci kanser riski %15-25 olabilir. Bırakma desteği (nikotin replasmanı, vareniklin, davranışsal danışmanlık) tedavinin bir parçasıdır — onkolojik bakım kadar önemlidir. Ek bilgi: multidisipliner tümör konseyimiz.