Prof. Dr. Ahmet Özdoğan
KBB — Genel

Post-COVID Koku Kaybı

SARS-CoV-2 enfeksiyonu sonrası gelişen koku kaybı, olfaktor epitel destek hücrelerinin hasara uğramasından kaynaklanır; hastaların %10–15'inde 6 ayı aşan kalıcı bir seyir gözlenir.

Post-COVID Koku Kaybı için genel KBB bağlamı, hastanın anlattığı yakınmayı objektif bulgu ve güvenli izlem ihtiyacıyla birlikte değerlendirir. SARS-CoV-2 enfeksiyonu sonrası gelişen koku kaybı, olfaktor epitel destek hücrelerinin hasara uğramasından kaynaklanır; hastaların %10–15'inde 6 ayı aşan kalıcı bir seyir gözlenir. Önceki tedavi yanıtı, günlük işlev etkisi ve eşlik eden riskler tek tek yazıldığında ilgili bulgu daha doğru yorumlanır. klinik başlık değerlendirmesinde burun-sinüs yakınması, sözlük maddesi boğaz-bademcik ilişkisi, bu başlık üst solunum yolu etkisi ve bu terim uyku bağlantısı birlikte ele alınır. Bu açıklama, karar vermek yerine görüşmeye hazırlığı güçlendirir. bu konu için klinik bakış, anatomik ya da semptomatik tanımı hastanın günlük yaşam etkisiyle birlikte yorumlar: SARS-CoV-2, olfaktor nöronları doğrudan değil; ACE2 reseptörü yüksek ekspresyon gösteren sustentaküler (destek) hücreleri aracılığıyla hasar verir. Bu yaklaşım tekrar tetkik yükü ile geç tanı riskini birlikte düşünür.

ilgili bulgu değerlendirmesinde ilk adım, hastanın yakınmasını zaman çizelgesine yerleştirmektir. Başlangıç, ilerleme, taraf, eşlik eden hastalıklar ve önceki tedavi yanıtı ayrı kaydedilir. klinik başlık için kulak-burun-boğaz muayenesi, klinik başlık endoskopik bakısı, sözlük maddesi oral kavite-orofarenks incelemesi ve bu başlık odyolojik testleri gerektiğinde birlikte yorumlanır. bu terim kararında ateş, bu konu ağrı-kanama durumu, ilgili bulgu işitme veya burun tıkanıklığı, klinik başlık uyku etkisi ve sözlük maddesi enfeksiyon tekrarı ayrı kaydedilir. bu başlık için muayene planı, tek bir belirtiye değil bulgunun süresine, tarafına, ilerleyip ilerlemediğine ve eşlik eden risklere göre kurulur: Persistan anozmide olfaktor soğan hacminde MRI ile gösterilebilen azalma saptanmıştır. Bu nedenle önceki raporlar karar kalitesini artırır. Ek tetkik ancak muayene sonrası kalan klinik soruyu yanıtlayacaksa anlam taşır.

bu terim yönetiminde amaç, yalnızca hızlı rahatlama sağlamak değil kalıcı fonksiyon ve güvenliği korumaktır. İlaç, rehabilitasyon, girişim ve cerrahi seçenekleri aynı risk-fayda çerçevesinde karşılaştırılır. sözlük maddesi planında medikal tedavi, bu başlık alerji kontrolü, bu terim endoskopik girişim, bu konu adenoid-tonsil yaklaşımı veya ilgili bulgu hava yolu cerrahisi endikasyonla tartışılır. klinik başlık yönetimi, yaşam kalitesini artırırken nefes, sözlük maddesi güvenliği, işitme, yutma veya onkolojik riski ayrı ayrı korumayı hedefler. Hasta beklentisi objektif bulguyla uyumlu değilse karar ertelenebilir.

bu başlık kontrolünde yalnızca semptom skoru değil, günlük işlev, güvenlik sınırı ve tedavi yanıtı birlikte izlenir. bu terim izleminde ağrı, bu konu burun açıklığı, bu başlık uyku kalitesi, bu terim işitme etkisi ve bu konu enfeksiyon tekrarı düzenli karşılaştırılır. ilgili bulgu konusunda hasta, hangi bulgunun beklenebilir olduğunu ve hangi değişikliğin yeniden değerlendirme gerektirdiğini öğrenmelidir. Belirsizlik arttığında klinik başlık için randevu zamanı öne çekilebilir.

Bu dosyada alarm belirtisi, hafif ama kalıcı yakınma ve bakım beklentisi birbirinden ayrılırsa hekim değerlendirmesi daha net yapılır; kişisel sonuç yine muayeneye bağlıdır.

Önceki raporlar okunurken, sözlük maddesi bağlamında hızlı değişim ayrı bir uyarı satırı olur; böylece değerlendirme daha düzenli ilerler.

Okuma sırası kurulurken, bu başlık bağlamında belge listesi görüşme öncesi sadeleştirilir; böylece değerlendirme daha düzenli ilerler.

Görüşme hazırlığında, bu terim bağlamında belge listesi görüşme öncesi sadeleştirilir; böylece değerlendirme daha düzenli ilerler.

Önceki raporlar okunurken, bu konu bağlamında belge listesi görüşme öncesi sadeleştirilir; böylece değerlendirme daha düzenli ilerler.

Hazırlık sırasında, ilgili bulgu bağlamında güvenlik yorumu kişisel muayeneye bırakılır; böylece değerlendirme daha düzenli ilerler.

Rapor karşılaştırmasında şikayetin başlangıcı hasta anlatısını kısaltır.

Hazırlık notunda belirtinin tarafı hasta anlatısını kısaltır; Terim netliği için post-covid muayenesi, koku bulgusu, kaybı planı muayene diliyle bağlanır.

Tanı

Sniffin' Sticks TDI skoru (Eşik + Diskriminasyon + İdentifikasyon): normal >30,3; hiposmi 16,5–30,3; anosmi <16,5. UPSIT (University of Pennsylvania Smell Identification Test) 40 maddeli standardize testle normal ≥34/40 eşiği kullanılır. Persistan vakalarda olfaktor soğan hacmini değerlendirmek için MRI çekilmelidir. COVID-19 sonrası yeni başlayan parozmi ve fantozmi (olmayan koku algısı) da değerlendirmeye dahil edilmelidir.

Tedavi

Koku eğitimi (olfaktör egzersiz) ilk basamak tedavidir: gül, okaliptüs, limon ve karanfil esansları, günde 2 kez 30'ar saniye bilinçli koklama ile ≥12 hafta uygulanır. Sistemik kortikosteroidlerin post-COVID anozmideki kanıtı sınırlıdır; rutin önerilmez. Adjuvan olarak omega-3 600 mg/gün kullanımı araştırılmaktadır. İntranasal PRP uygulaması deneysel aşamadadır; randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Sonuçlar ve Takip

Hastaların %85'i 6 ay içinde iyileşir; ancak iyileşme hızı ilk 2 ayda en yüksektir. 12 ayı aşan kayıplar kötü prognoz işaretidir. Koku eğitimi, 12 haftalık süreçte spontan iyileşmeye kıyasla objektif iyileşmeyi %28'e kıyasla %6 oranında artırır. Anozmiye bağlı depresyon psikiyatrik değerlendirme gerektirebilir. 3 ayda iyileşme yoksa KBB kontrolü planlanmalıdır.

Ne Zaman Başvurulmalı?

COVID-19 sonrası ≥2 hafta süren tam koku kaybı KBB değerlendirmesi için endikasyondur. Beslenmeyi bozan parozmi, anozmiye bağlı depresyon ve 3 aylık koku eğitimine yanıtsızlık sevk kriterlerini oluşturur. Travma veya nörolojik sebep düşündüren bulgularda (örn. düşme öyküsü, eşlik eden nörolojik semptomlar) MRI ve nöroloji konsültasyonu planlanmalıdır.

Sık sorulan sorular

Post-COVID Koku Kaybı nedir?
SARS-CoV-2 enfeksiyonu sonrası gelişen koku kaybı, olfaktor epitel destek hücrelerinin hasara uğramasından kaynaklanır; hastaların %10–15'inde 6 ayı aşan kalıcı bir seyir gözlenir. Post-COVID Koku Kaybı için genel KBB bağlamı, hastanın anlattığı yakınmayı objektif bulgu ve güvenli izlem ihtiyacıyla birlikte değerlendirir.
Post-COVID Koku Kaybı hangi durumlarda önemlidir?
ilgili bulgu değerlendirmesinde ilk adım, hastanın yakınmasını zaman çizelgesine yerleştirmektir. Burun, boğaz, sinüs ve üst solunum yolu şikayetlerinde muayene, endoskopi veya görüntüleme ile birlikte değerlendirilir.
Post-COVID Koku Kaybı için ne zaman KBB uzmanına başvurulmalı?
Şikayet birkaç haftadan uzun sürerse, tek taraflı veya giderek artan belirti varsa, nefes alma, yutma, ses, işitme ya da boyun kitlesi gibi ek bulgular eşlik ederse KBB değerlendirmesi klinik olarak anlamlı hale gelir.
Post-COVID Koku Kaybı değerlendirmesi için hangi bilgiler hazırlanmalı?
Yakınmanın ne zaman başladığı, hangi tarafta olduğu, önceki ameliyat veya tedaviler, kullanılan ilaçlar, görüntüleme ve test raporları ile günlük yaşamı nasıl etkilediği not edilir. Burun, boğaz, sinüs ve üst solunum yolu şikayetlerinde muayene, endoskopi veya görüntüleme ile birlikte değerlendirilir.

Bu tedavi hakkında daha fazla bilgi edinin

Prof. Dr. Özdoğan kliniğinden detaylı rehber

Rehberi Görüntüle →

Kaynaklar

Bu sözlük maddesi yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Tanı ve tedavi için uzman bir doktora başvurunuz.

Tıp Sözlüğüne Dön
WhatsApp ile yazAra