Otoloji
Vertigo ve BPPV
BPPV, Meniere hastalığı, vestibüler nörit ve diğer baş dönmesi nedenlerinde modern tanı ve tedavi.
Vertigo nedir, hangi durumlarda doktora başvurmalıyım?
Vertigo, kişinin kendi etrafında veya çevresinin döndüğünü hissettiği belirli bir baş dönmesi türüdür. En sık nedeni BPPV (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo), ardından Meniere hastalığı ve vestibüler nörit. BPPV pozisyon değişikliğinde 30-60 saniye süren epizodlarla; Meniere işitme kaybı + tinnitus + dolgunluk hissi ile birlikte; vestibüler nörit aniden ve sürekli olarak başlar. Ani başlayan, kusma ile birlikte, nörolojik bulgu (çift görme, konuşma bozukluğu, yüz felci) eşlik eden vertigo acil değerlendirme gerektirir. Tedavi: BPPV için Epley/Semont manevraları (%85-90 başarı), Meniere için diyet + medikal tedavi, vestibüler nörit için akut steroid + vestibüler rehabilitasyon.
Tanı algoritması
Anamnez en kritik tanı aracıdır: epizot süresi, tetikleyici (pozisyon, stres, ses), eşlik eden semptomlar (işitme kaybı, tinnitus, kulak dolgunluğu, baş ağrısı). Fizik muayenede Dix-Hallpike manevrası BPPV için altın standarttır. Head-impulse, head-shaking ve nistagmus muayenesi vestibüler işlev hakkında bilgi verir.
İleri test gerekirse: videonistagmografi (VNG), kalori testi, vHIT, posturografi, audyometri. MR şüpheli santral vestibüler patolojide veya tek taraflı sensörinöral işitme kaybı eşliğinde istenir.
BPPV: en sık vertigo
BPPV, otokoni (kalsiyum karbonat kristalleri) parçalarının semisirküler kanallara düşmesiyle oluşur. Pozisyon değişikliğinde (yataktan kalkma, başı geriye atma, yatağa uzanma) 30-60 saniye süren şiddetli baş dönmesi epizodları yaşanır. En sık posterior kanal etkilenir (%85-90).
Tedavi: Posterior kanal BPPV için Epley manevrası, lateral kanal BPPV için Lempert (BBQ-roll) veya Gufoni manevrası. Tek seansta %85-90 başarı; tekrarlayan vakalarda 2-3 seans gerekebilir. Brandt-Daroff egzersizleri evde uygulanabilir. Cerrahi (posterior kanal okluzyonu) sadece dirençli vakalarda düşünülür.
Sıkça Sorulan Sorular
- 1 yılda %15-50 rekürrens görülür. Tekrar tedavisi (Epley) yine başarılıdır. Düşme öyküsü, baş travması ve D vitamini eksikliği rekürrensi artırır.
- Tam "kür" yok ama atak sıklığı ve şiddeti tedavi ile kontrol altında tutulur. Tuz kısıtlaması (<2g/gün), diüretik, betahistin, intratimpanik steroid/gentamisin enjeksiyonu, son tercihte cerrahi (endolenfatik şant, vestibüler nörektomi).
- Akut faz 1-3 gün, çoğu hastada 4-6 haftada büyük ölçüde düzelir. Vestibüler rehabilitasyon iyileşmeyi hızlandırır. Akut fazda kortikosteroid yararlıdır.
- Hayır. Baş dönmesi şu kategorilere ayrılır: vertigo (dönme hissi), presenkop (bayılma hissi), dengesizlik (yürüme bozukluğu), nonspesifik baş dönmesi. Tedavi yaklaşımı kategoriye göre değişir.
- Akut şiddetli atakta vestibüler süpresan (meklozin, dimenhidrinat) 24-48 saat kullanılabilir. Kronik kullanım vestibüler kompansasyonu geciktirir; pek tavsiye edilmez.
- İlk teşhis ve manevra deneyimli klinisyence yapılmalı. Sonraki rekürrenslerde, doğru kanalı etkilediğiniz ve stratejinin doğru olduğundan emin olarak ev manevralarına devam edebilirsiniz.
Kaynaklar
Konsültasyon talep edin
Sorularınız için WhatsApp'tan bize ulaşın veya iletişim formunu doldurun.