Laringoloji
Yutma Güçlüğü (Disfaji)
Yutma değerlendirmesi (FEES, VFSS), tedavi ve rehabilitasyon planı.
Yutma güçlüğü ne zaman ciddi bir sorundur?
Yutma güçlüğü (disfaji), sıvı veya katı yiyeceklerin ağızdan mideye geçişinde zorluk yaşanmasıdır. Geçici disfaji (akut tonsillit, viral enfeksiyon) yaygın ve tedavi gerektirmez. Ancak 2 haftadan uzun süren, kilo kaybına neden olan, aspirasyon (yiyeceğin akciğere kaçması) belirtisi (öksürük, ses değişikliği, tekrarlayan pnömoni) gösteren disfaji ileri değerlendirme gerektirir. Nedenler: orofaringeal (felç, baş-boyun cerrahisi sonrası, demans), ösofageal (reflü, akalazya, striktür, kanser), nörolojik (Parkinson, multipl skleroz, ALS). Tanı: FEES (Fiberoptik Endoskopik Yutma Değerlendirmesi) — endoskopla yutmayı görüntüler; VFSS (Videofloroskopik Yutma Çalışması) — kontrast madde ile floroskopi. Tedavi nedene göre kişiselleştirilir.
Tedavi yaklaşımları
Konservatif: yutma terapisti tarafından dil-baş egzersizleri, dilatasyon (boğaz darlığında), gıda kıvamını ayarlama (yoğun sıvı, yumuşak diyet), pozisyonel teknikler (chin tuck, head turn). Diyetisyen + konuşma terapisti + KBB ortaklığı çoğu vakada yeterli.
Cerrahi: ösofageal striktürde balon dilatasyon; akalazyada Heller miyotomisi veya peroral endoskopik miyotomi (POEM); Zenker divertikülünde divertikülektomi; baş-boyun kanseri sonrası farengeal cerrahi. Ağır nörolojik vakalarda perkütan endoskopik gastrostomi (PEG) ile beslenme.
Sıkça Sorulan Sorular
- Yutma sırasında ağrı (odinofaji) çoğunlukla enfeksiyon (faringit, tonsillit) veya reflü kaynaklıdır. Ancak tek taraflı, ısrarcı odinofaji + kilo kaybı + sigara/alkol öyküsü varsa malignite araştırması gerekir.
- Hayır. Burun deliğinden ince fiberoptik endoskop geçirilir; lokal anestezi spreyi kullanılır. 5-10 dakika sürer. Hasta yutkunma sırasında çeşitli kıvamda gıda denenir.
- PPI (proton pompası inhibitörü) 8-12 hafta + yaşam tarzı düzenlemesi (geç yemek yasak, baş yüksekliği, kilo verme, tetikleyici diyet). Striktür gelişmişse endoskopik dilatasyon eklenir.
- Akut faz: nazogastrik sondayla beslenme + günde 2-3 seans yutma terapisi. Kronik faz: kıvam ayarı, pozisyonel teknik, diyet eğitimi. %70-80 hastada 6 ayda oral beslenmeye dönüş.
- Alt ösofageal sfinkterin gevşememesi sonucu yiyeceğin yemek borusunda birikmesi. Tedavi: pnömatik dilatasyon, Heller miyotomisi veya POEM (peroral endoskopik miyotomi).
Kaynaklar
Konsültasyon talep edin
Sorularınız için WhatsApp'tan bize ulaşın veya iletişim formunu doldurun.