Centor kriterleri, boğaz ağrısı (farenjit) ile başvuran hastalarda bakteriyel bir enfeksiyonun, özellikle de A grubu beta-hemolitik streptokokların (GAS) olasılığını değerlendirmek için kullanılan bir klinik puanlama sistemidir. Bu sistem, gereksiz antibiyotik kullanımını azaltmaya ve hangi hastaların test edilmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olur.
Orijinal Centor kriterleri şu dört klinik özelliği kapsar (her biri 1 puan):
• Ateş öyküsü: 38°C’nin üzerinde vücut ısısı.
• Tonsiller eksüda: Bademciklerde beyaz iltihaplı tabaka veya şişlik.
• Hassas ön servikal lenfadenopati: Boynun ön kısmındaki lenf bezlerinde ağrılı şişlik.
• Öksürüğün olmaması: Viral enfeksiyonların aksine bakteriyel farenjitte genellikle öksürük görülmez.
Puanlama ve Yönetim:
• 0-1 Puan: Bakteriyel enfeksiyon olasılığı çok düşüktür (%2-10). Genellikle ek test veya antibiyotik gerekmez.
• 2 Puan: Orta dereceli risk. Hızlı streptokok testi veya boğaz kültürü düşünülebilir.
• 3-4 Puan: Bakteriyel enfeksiyon olasılığı yüksektir (%30-50). Test yapılması veya klinik duruma göre antibiyotik başlanması önerilir.
Ayrıca, yaş kriterini de dahil eden McIsaac Modifikasyonu ile 3-14 yaş arasına +1 puan eklenirken, 45 yaş ve üzerine -1 puan verilerek skor daha hassas hale getirilir.
Puanlama ve Risk Analizi:
Yapılan geniş kapsamlı çalışmalar neticesinde, kriterlerin karşılanma oranına göre testlerin pozitif çıkma olasılıkları şu şekildedir :
• 1 kriter: %7 olasılık
• 2 kriter: %21 olasılık
• 3 kriter: %38 olasılık
• 4 kriterin tamamı: %57 olasılık
Klinik Yönetim Rehberi:
• 0-1 Puan: Grup A streptokok olasılığı çok düşüktür; test veya tedavi genellikle gerekmez
• 2-3 Puan: “Hızlı Streptokok Antijen Testi” (hızlı beta testi) ile ileri inceleme yapılmalıdır
• 4 Puan: Enfeksiyon olasılığı %50’den fazla olduğu için doğrudan ampirik tedavi (antibiyotik) başlanması önerilir.
